Kendrapramukh Exam 2025 केंद्रप्रमुख परीक्षा २०२५ सराव प्रश्नपत्रिका

Kendrapramukh Bharti २०२५ केंद्रप्रमुख भरती २०२५ सराव प्रश्नपत्रिका

Kendrapramukh Bharti 2025 बाबत महाराष्ट्र राज्यातील सर्व जिल्हा परिषदेमधील प्राथमिक शिक्षकांना केंद्रप्रमुख पदावर विभागीय मर्यादित स्पर्धा परीक्षेव्दारे निवडीव्दारे नियुक्ती देण्यासाठी महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषदेमार्फत डिसेंबर मध्ये परीक्षा घेण्यात येणार आहे. शासनामार्फत केंद्रप्रमुख भरतीसाठीचा शासन निर्णय केंद्रप्रमुख भरती gr निर्गमित करण्यात आलेला आहे. यामध्ये केंद्रप्रमुख भरती परीक्षा स्वरूप कसे असेल याविषयी सविस्तर माहिती देण्यात आलेली आहे. सोबतच केंद्रप्रमुख भरती अभ्यासक्रम pdf कसा असेल याविषयीची माहिती देखील त्यामध्ये देण्यात आलेली आहे. 

--------------------------------------

अ.क्र	विषय	लिंक
(१)	केंद्रप्रमुख भरती	पहा
(२)	केंद्रप्रमुख सराव प्रश्नपत्रिका	पहा
(३)	शिक्षक पात्रता परीक्षा पेपर १	पहा
(४)	Mobile App	Download
(५)	वाट्स अप ग्रुप	Join
(६)	वेबसाईट	पहा
(७)	सराव प्रश्नपत्रिका	सोडवा

----------------------------- 

 आपण खालील दिलेली प्रश्नपत्रकिा सोडवू शकता. सर्व प्रश्न सोडवा सर्वात शेवटी आपणास निकाल पाहता येईल. सर्व प्रश्न म्हत्त्वाचे आहेत. 

केंद्रप्रमुख भरती पात्रता- 

केंद्रप्रमुख भरती अभ्यासक्रम pdf- 

केंद्रप्रमुख भरती जाहिरात - 

अ) जिल्हा परिषद मधील शाळेवर कार्यरत पात्र शिक्षक सदर परीक्षेसाठी अर्ज करण्यास पात्र आहेत. संबंधित जिल्हा परिषदे व्यतिरिक्त जसे अन्य जिल्हा परिषद, न.प./ न. पा. म.न.पा., खाजगी संस्था मधील शिक्षक कर्मचारी प्रस्तुत परीक्षेसाठी अर्ज करण्यास पात्र नाहीत.

ब) उमेदवाराने कोणत्याही मान्यता प्राप्त विद्यापिठाची बी.ए./बी.कॉम. बी. एस. सी. ही पदवी किमान ५० टक्के गुणांसह उत्तीर्ण होणे आवश्यक आहे आणि जिल्हा परिषदेच्या प्रशिक्षित पदवीधर (प्राथमिक) या पदावर तीन वर्षापेक्षा कमी नाही इतकी अखंड नियमित सेवा ( शिक्षण सेवक कालावधी वगळून) पूर्ण करणे आवश्यक आहे.

क) प्रशिक्षित शिक्षक (प्राथमिक) या पदावर नियुक्त शिक्षकांनी ज्या दिनांकास वरील प्रमाणे पदवी धारण केलेली आहे, त्या दिनांकापासून ३ वर्षापेक्षा कमी नाही इतकी अखंड नियमित सेवा ( शिक्षण सेवक कालावधी बगळून) पूर्ण करणे आवश्यक आहे.

ड) विभागीय मर्यादित स्पर्धा परीक्षेसाठी अर्ज करण्याच्या शेवटच्या दिनांकापर्यंत कमाल वयोमर्यादा ५० वर्ष . विभागीय मर्यादित स्पर्धा परीक्षेसाठी उमेदवार ज्या जिल्हा परिषदेमध्ये कार्यरत असेल, त्याच जिल्हयासाठी राहील पात्र राहतील. 

अ) बुध्दिमत्ता व अभियोग्यता- अभियोग्यता तार्किक क्षमता वेग आणि अचूकता, भाषिक क्षमता इंग्रजी, भाषिक क्षमता मराठी, अवकाशीय क्षमता, फल, आवड, समायोजन आणि व्यक्तिमत्व इ. बुध्दिमत्ता, आकलन, वर्गीकरणे, समसंबंध, क्रमश्रेणी, तर्क व अनुमान, कूटप्रश्न, सांकेतिक भाषा, लयबध्द मांडणी इ. प्रश्न संख्या १०० गुण १००

ब) शालेय शिक्षणातील कार्य नियम, अधिनियम व शैक्षणिक नवविचार प्रवाह-  १) भारतीय राज्यघटनेतील शिक्षणाविषयक तरतूदी, संबंधित सर्व कायदे, योजना व अद्ययावत शासन निर्णय- १० प्रश्न १० गुण २) शिक्षणक्षेत्रात काम करणान्या प्रमुख संस्था संघटन व त्यांचेशालेय शिक्षणातील कार्य - १० प्रश्न १० गुण ३) माहिती तंत्रज्ञान वापर (प्रात्यक्षिक)- १५ प्रश्न १५ गुण ४) अभ्यासक्रम व मूल्यमापन, अध्ययन अध्यापन पध्दती -१५ प्रश्न १५ गुण ५)  माहितीचे विश्लेषण व मूल्यमापन - २० प्रश्न २० गुण ६) विषयनिहाय आशयज्ञान आणि सामान्यज्ञान, विशेष करुन इंग्रजी विषयज्ञान - १५ प्रश्न १५ गुण ७) संप्रेषण कौशल्य (समाज संपर्क साधने) -  १५ प्रश्न १५ गुण.

केंद्रप्रमुख विभागीय मर्यादित स्पर्धा परीक्षा २०२३ चे महाराष्ट्र राज्यातील विविध केंद्रांवर आयोजित करण्यात येत आहे. प्रस्तुत परीक्षेमधून भरावयाच्या पदांचा व इतर तपशील जाहीर करण्यात आलेला आहे. त्यासंर्भात परीपत्रक काठण्यात आले आहे. केंद्रप्रमुख वेतन श्रेणी एस १५ ४१८०० १३२३०० असते. शासन निर्णय दि. २/१२/२०२२ नुसार विभागीय स्पर्धा परीक्षेव्दारे पदभरती करिता उपलब्ध पदे जाहीर करण्यात आसेली आहेत. 

1/15

प्रश्न: 1854 मध्ये कावसजी नानाभॉय दावर यांनी .......... पहिली कापड गिरणी सुरू केली.

(अ) ठाण्यात

(ब) कोलकात्यात

(क) मुंबईत

(ड) दिल्लीत

Explanation: अचूक उत्तर: (क) मुंबईत स्पष्टीकरण: भारतीय वस्त्रोद्योगाची मुहूर्तमेढ कावसजी नानाभॉय दावर यांनी १८५४ मध्ये मुंबईत 'बॉम्बे स्पिनिंग अँड वीव्हिंग कंपनी' नावाची पहिली कापड गिरणी (Textile Mill) सुरू करून रोवली. जरी कोलकात्याजवळ १८१८ मध्ये एक गिरणी सुरू झाली होती, तरी ती अयशस्वी ठरली. खऱ्या अर्थाने यशस्वी आणि आधुनिक यंत्रसामग्रीवर आधारित उद्योगाची सुरुवात मुंबईतील या गिरणीपासून मानली जाते. ________________________________________

2/15

प्रश्न: लॉर्ड मेकॉलेच्या शिफारशीनुसार 1835 मध्ये भारतात .......... शिक्षण सुरू करण्यात आले.

(अ) मराठी

(ब) पाली

(क) इंग्रजी

(ड) बंगाली

Explanation: अचूक उत्तर: (क) इंग्रजी स्पष्टीकरण: थॉमस बॅबिंग्टन मेकॉले (लॉर्ड मेकॉले) याने १८३५ मध्ये 'Minute on Indian Education' हा प्रसिद्ध अहवाल सादर केला. त्यात त्याने भारतीय भाषा आणि पारंपारिक शिक्षणाऐवजी, भारतीयांना पाश्चात्य ज्ञान-विज्ञान शिकवण्यासाठी इंग्रजी भाषेचा माध्यम म्हणून वापर करण्याची जोरदार शिफारस केली. तत्कालीन गव्हर्नर-जनरल लॉर्ड विल्यम बेंटिंक यांनी ही शिफारस स्वीकारली आणि भारतात आधुनिक इंग्रजी शिक्षणाचा पाया घातला गेला.

3/15

प्रश्न: तैनाती फौज .......... यांनी सुरू केली.

(अ) लॉर्ड बेंटिंग

(ब) लॉर्ड वेलस्ली

(क) लॉर्ड डलहौसी

(ड) लॉर्ड क्लाईव्ह

Explanation: अचूक उत्तर: (ब) लॉर्ड वेलस्ली स्पष्टीकरण: लॉर्ड वेलस्ली (Governor-General from 1798 to 1805) याने भारतीय राज्यांवर नियंत्रण मिळवण्यासाठी 'तैनाती फौज' (Subsidiary Alliance) पद्धत सुरू केली. या पद्धतीनुसार, करार करणाऱ्या भारतीय राजाला संरक्षणासाठी ब्रिटिश फौज स्वखर्चाने राज्यात ठेवावी लागे. त्या बदल्यात राजाला आपल्या राज्याचा काही भाग किंवा रोख रक्कम कंपनीला द्यावी लागे. तैनाती फौज स्वीकारणारा पहिला भारतीय शासक हैदराबादचा निजाम होता (१७९८).

4/15

प्रश्न: बिहारमधील कोणत्या आदिवासी जमातीने ब्रिटिश सत्तेला 1857 च्या लढ्यात विरोध केला?

(अ) संथाल

(ब) कोलाम

(क) गोंड

(ड) रामोशी

Explanation: अचूक उत्तर: (अ) संथाल स्पष्टीकरण: १८५७ च्या स्वातंत्र्यलढ्याच्या आधीच, संथाल या आदिवासी जमातीने १८५५-५६ मध्येच ब्रिटिश सत्तेच्या आणि त्यांच्या हस्तक असलेल्या जमीनदार व सावकारांच्या शोषणाविरुद्ध मोठा उठाव केला होता, ज्याला 'संथाल बंड' म्हणतात. जरी हा उठाव १८५७ च्या आधी झाला असला, तरी बिहारमधील (सध्याचा झारखंड) संथाल जमातीने १८५७ च्या लढ्यातही ब्रिटिश सत्तेला प्रखर विरोध करणे सुरूच ठेवले होते.

5/15

प्रश्न: स्वातंत्र्य वीर सावरकरांनी 1857 च्या लढ्याला पुढील पैकी कोणते नाव दिले?

(अ) 1857 चा उठाव

(ब) स्वातंत्र्याची लढाई

(क) स्वातंत्र्यसमर

(ड) भारतसंघर्ष

Explanation: अचूक उत्तर: (क) स्वातंत्र्यसमर स्पष्टीकरण: विनायक दामोदर सावरकर यांनी १८५७ च्या घटनेचा सखोल अभ्यास करून '1857 चे स्वातंत्र्यसमर' (The Indian War of Independence of 1857) हा प्रसिद्ध ग्रंथ लिहिला. या ग्रंथाद्वारे त्यांनी हा केवळ एक 'शिपायांचा बंड' (Sepoy Mutiny) नसून, ब्रिटिश सत्तेविरुद्ध भारतीयांनी केलेला हा पहिला संघटित 'स्वातंत्र्यलढा' होता, ही भूमिका ठामपणे मांडली.

6/15

प्रश्न: रामोशी बांधवांना संघटित करून कोणत्या क्रांतीकारकाने इंग्रजांविरुद्ध बंड केले?

(अ) तात्या टोपे

(ब) उमाजी नाईक

(क) कुंवर रसिह (सिंह)

(ड) नानासाहेब पेशवे

Explanation: अचूक उत्तर: (ब) उमाजी नाईक स्पष्टीकरण: आद्यक्रांतिकारक उमाजी नाईक यांनी १८२६ ते १८३२ या काळात रामोशी बांधवांना आणि इतर स्थानिक तरुणांना संघटित करून इंग्रजी सत्तेविरुद्ध मोठे बंड पुकारले. त्यांनी इंग्रजांची प्रशासन यंत्रणा आणि सावकारांना मोठे आव्हान दिले. त्यांचा हा लढा १८५७ च्या आधीचा असला तरी, तो इंग्रजांविरुद्धच्या सशस्त्र क्रांतीची एक महत्त्वाची सुरुवात मानली जाते. १८३२ मध्ये इंग्रजांनी त्यांना पकडून पुण्यात फाशी दिले.

7/15

प्रश्न: 1857 च्या लढ्यानंतर भारताविषयी कारभार करण्यासाठी कोणते पद इंग्लंडच्या शासनात निर्माण केले?

(अ) विदेश मंत्री

(ब) गव्हर्नर

(क) भारतमंत्री

(ड) व्हाईसरॉय

Explanation: अचूक उत्तर: (क) भारतमंत्री स्पष्टीकरण: १८५७ च्या लढ्यानंतर, १८५८ मध्ये ब्रिटिश संसदेने 'भारत सरकार कायदा' (Government of India Act 1858) मंजूर केला. या कायद्यानुसार, ईस्ट इंडिया कंपनीची सत्ता संपुष्टात आणली आणि भारताचा कारभार थेट ब्रिटिश राजसत्तेकडे (Crown) गेला. इंग्लंडमधील ब्रिटिश मंत्रिमंडळात भारताच्या कारभारासाठी 'भारतमंत्री' (Secretary of State for India) हे एक नवीन पद निर्माण करण्यात आले. त्याला मदतीसाठी 'इंडिया कौन्सिल'ची स्थापना झाली.

8/15

प्रश्न: 1857 साली खानदेशात भिल्लांनी कोणाच्या नेतृत्वाखाली उठाव केला?

(अ) कजारसिंग

(ब) कुंवरसिंग

(क) शंकरशहा

(ड) उमाजी नाईक

Explanation: अचूक उत्तर: (अ) कजारसिंग स्पष्टीकरण: १८५७ च्या स्वातंत्र्यलढ्याचे लोण खानदेशातही (उत्तर महाराष्ट्र) पसरले. तेथे भिल्ल आदिवासींनी इंग्रजांविरुद्ध मोठे बंड पुकारले. या उठावाचे नेतृत्व कजारसिंग नाईक आणि भागोजी नाईक यांसारख्या नेत्यांनी केले. त्यांनी इंग्रजांच्या खजिन्यावर हल्ले केले आणि त्यांच्या सत्तेला मोठे आव्हान दिले.

9/15

प्रश्न: राणी लक्ष्मीबाई कोणत्या संस्थानाच्या प्रमुख होत्या?

(अ) बराकपूर

(ब) झाशी

(क) आग्रा

(ड) मथुरा

Explanation: अचूक उत्तर: (ब) झाशी स्पष्टीकरण: राणी लक्ष्मीबाई या झाशी संस्थानाच्या राणी होत्या. त्यांचे पती गंगाधरराव नेवाळकर यांच्या निधनानंतर, लॉर्ड डलहौसीने दत्तक विधान नामंजूर करून झाशी संस्थान खालसा केले. या अन्यायाविरुद्ध राणी लक्ष्मीबाईंनी १८५७ च्या लढ्यात स्वतः तलवार उचलली आणि 'मेरी झाँसी नही दूँगी' या निर्धाराने त्या इंग्रजांशी लढल्या.

10/15

प्रश्न: 1857 च्या लढ्यात पिछेहाट झाल्यावर नानासाहेब व बेगम हजरत महल यांनी कोठे आश्रय घेतला?

(अ) नेपाळ

(ब) रंगून

(क) इंदौर

(ड) लाहोर

Explanation: अचूक उत्तर: (अ) नेपाळ स्पष्टीकरण: १८५७ च्या लढ्यात इंग्रजांनी कानपूर (नानासाहेब पेशवे यांचे केंद्र) आणि लखनौ (अवधची बेगम हजरत महल यांचे केंद्र) येथे बंड मोडून काढले. दोन्ही ठिकाणी पराभव झाल्यानंतर, इंग्रजांच्या हाती लागू नये म्हणून नानासाहेब पेशवे आणि बेगम हजरत महल या दोघांनीही नेपाळच्या जंगलात आश्रय घेतला. अखेरपर्यंत ते इंग्रजांच्या हाती लागले नाहीत.

11/15

प्रश्न: 1857 चा लढा अयशस्वी होण्याचे पुढील पैकी कोणते कारण नाही?

(अ) लढ्याचा प्रसार झाला नाही

(ब) मुस्लिमांचा सहभाग नव्हता

(क) सर्वमान्य नेतृत्वाचा अभाव

(ड) राज्याच्या पाठिंब्याचा अभाव

Explanation: अचूक उत्तर: (ब) मुस्लिमांचा सहभाग नव्हता स्पष्टीकरण: १८५७ चा लढा अयशस्वी होण्याची अनेक कारणे होती, जसे की तो संपूर्ण भारतात पसरला नाही, सर्व राजे-संस्थानिक त्यात सामील झाले नाहीत, आणि एकसंध-सर्वमान्य नेतृत्वाची उणीव होती. मात्र, 'मुस्लिमांचा सहभाग नव्हता' हे कारण पूर्णपणे चुकीचे आहे. उलट, या लढ्यात बहादूर शाह जफर यांना बादशाह मानून हिंदू आणि मुस्लिम सैनिक खांद्याला खांदा लावून लढले. हा लढा हिंदू-मुस्लिम ऐक्याचे एक मोठे प्रतीक होता.

12/15

प्रश्न: लॉर्ड कॅनिंग हा कितवा गव्हर्नर होता?

(अ) पहिला

(ब) दुसरा

(क) तिसरा

(ड) शेवटचा

Explanation: अचूक उत्तर: (ड) शेवटचा स्पष्टीकरण: लॉर्ड कॅनिंग हा १८५६ मध्ये 'भारताचा गव्हर्नर-जनरल' म्हणून रुजू झाला. १८५७ चा लढा त्याच्याच कारकिर्दीत झाला. १८५८ च्या कायद्यानंतर, ईस्ट इंडिया कंपनीचे 'गव्हर्नर-जनरल' हे पद संपुष्टात आले आणि ब्रिटिश राजसत्तेचा प्रतिनिधी म्हणून 'व्हाईसरॉय' हे नवीन पद निर्माण झाले. त्यामुळे, लॉर्ड कॅनिंग हा कंपनीचा 'शेवटचा गव्हर्नर-जनरल' आणि ब्रिटिश राजवटीचा 'पहिला व्हाईसरॉय' ठरला.

13/15

प्रश्न: 1857 च्या लढ्याची व्याप्ती व भूमिका सावरकरांनी पुढील पैकी कोणत्या पुस्तकातून मांडली?

(अ) स्वातंत्र्याचा लढा

(ब) 1857 चे स्वातंत्र्यसमर

(क) 1857 चा लढा

(ड) माझी जन्मठेप

Explanation: अचूक उत्तर: (ब) 1857 चे स्वातंत्र्यसमर स्पष्टीकरण: हा प्रश्न पुन्हा आला आहे. स्वातंत्र्यवीर वि. दा. सावरकर यांनी १८५७ च्या क्रांतीवर संशोधन करून '1857 चे स्वातंत्र्यसमर' (The Indian War of Independence of 1857) हा ओजस्वी ग्रंथ लिहिला. या पुस्तकात त्यांनी हा शिपायांचा बंड नसून, परकीय सत्तेविरुद्धचा सुनियोजित स्वातंत्र्यलढा होता हे पुराव्यानिशी सिद्ध करण्याचा प्रयत्न केला. 'माझी जन्मठेप' हे त्यांचे अंदमानातील आत्मवृत्त आहे.

14/15

प्रश्न: ओडिशात मध्ययुगीन काळापासून ------- पद्धती अस्तित्वात होती.

(अ) नाईक

(ब) पाईक

(क) सरदार

(ड) सरंजाम

Explanation: अचूक उत्तर: (ब) पाईक स्पष्टीकरण: ओडिशामधील (पूर्वीचा ओरिसा) राजांनी मध्ययुगीन काळापासून 'पाईक' पद्धत सुरू ठेवली होती. 'पाईक' म्हणजे असे सैनिक, ज्यांना त्यांच्या लष्करी सेवेच्या बदल्यात राजांनी जमिनी (जहागिरी) दिल्या होत्या. हे पाईक सैनिक शांततेच्या काळात शेती करत आणि युद्धाच्या वेळी राजाच्या बाजूने लढत. इंग्रजांनी त्यांच्या या जमिनी काढून घेतल्यामुळे १८१७ मध्ये बक्षी जगनबंधू विद्याधर यांच्या नेतृत्वाखाली मोठा 'पाईक उठाव' झाला होता.

15/15

प्रश्न: 1763 ते 1857 च्या काळात बंगालमध्ये पुढीलपैकी कोणाच्या नेतृत्वाखाली शेतकऱ्यांनी लढा दिला?

(अ) क्रांतीकारकांच्या

(ब) विद्यार्थ्यांच्या

(क) संन्याशांच्या व फकिरांच्या

(ड) सावकारांच्या

Explanation: अचूक उत्तर: (क) संन्याशांच्या व फकिरांच्या स्पष्टीकरण: १७६३ पासून बंगाल प्रांतात इंग्रजी सत्तेच्या स्थापनेनंतर, त्यांच्या आर्थिक शोषणाला आणि दुष्काळी परिस्थितीला कंटाळून शेतकऱ्यांनी बंड केले. या बंडाचे नेतृत्व प्रामुख्याने संन्यासी (हिंदू) आणि फकीर (मुस्लिम) यांनी केले. ते एकत्रितपणे इंग्रजांच्या वखारींवर, खजिन्यावर आणि त्यांना पाठिंबा देणाऱ्या जमीनदारांवर हल्ले करत. बंकिमचंद्र चटर्जी यांच्या 'आनंदमठ' या कादंबरीची पार्श्वभूमी याच 'संन्यासी बंडा'वर आधारित आहे.

Result:

@@@@@

--------------------------------------

अ.क्र	विषय	लिंक
(१)	केंद्रप्रमुख भरती	पहा
(२)	केंद्रप्रमुख सराव प्रश्नपत्रिका	पहा
(३)	शिक्षक पात्रता परीक्षा पेपर १	पहा
(४)	Mobile App	Download
(५)	वाट्स अप ग्रुप	Join
(६)	वेबसाईट	पहा
(७)	सराव प्रश्नपत्रिका	सोडवा

-----------------------------